Archiwalne artykuły:

Opodatkowanie darowizn podatkiem dochodowym od osób prawnych i podatkiem od towarów i usług

Powrót do listy artykułów

Autor: Robert Mrówka

Podatek od towarów i usług. Podatek dochodowy od osób prawnych.

Opodatkowanie darowizn podatkiem dochodowym od osób prawnych i podatkiem od towarów i usług – konsekwencje dla darczyńcy.

1) Podatek od towarów i usług

Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1) ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004r. Nr 54 poz. 535 z późn. zm.) opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega min. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Z kolei art. 7 ust. 2 pkt 2) powołanej ustawy, za odpłatną dostawę towarów nakazuje również traktować przekazanie towarów należących do przedsiębiorstwa podatnika na cele inne, niż związane z prowadzonym przedsiębiorstwem, w szczególności przekazanie towarów bez wynagrodzenia, a więc darowizny. Zaznaczyć należy jednak, że opodatkowaniu podlegać będzie darowizna tylko tych towarów, w stosunku do których podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy ich nabyciu. Jeżeli zatem podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu będących przedmiotem darowizny towarów, ale nie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia, to darowizna i tak podlegać będzie opodatkowaniu. 

Podstawę opodatkowania stanowi cena nabycia przekazywanych pod tytułem darmym towarów. Jeżeli jednak cena nabycia nie istnieje, np. z uwagi na fakt, iż przedmiotem darowizny są towary własnej produkcji – podstawę opodatkowania stanowić będzie koszt wytworzenia ustalony na moment przekazania darowizny.

Dokumentem, jaki pozwala właściwie zaewidencjonować fakt przekazania darowizny w księgach rachunkowych darczyńcy jest faktura wewnętrzna. Formalną podstawę do jej wystawienia zawiera art. 106 ust. 7 ustawy o podatku od towarów i usług. Zgodnie z jego dyspozycją fakturę wewnętrzną wystawia się dla udokumentowania czynności przekazania towarów bez wynagrodzenia, które podlegają opodatkowaniu. Każdą czynność przekazania potwierdzić można odrębną fakturą, jak również można wystawić z ostatnim dniem miesiąca jedną fakturę wewnętrzną, która obejmować będzie wszystkie przekazania, jakie zostały dokonane w przeciągu całego miesiąca.

2) Podatek dochodowy od osób prawnych.

Przekazana darowizna nie może stanowić kosztu uzyskania przychodów. Tym niemniej jednak podatnicy podatku dochodowego od osób prawnych mają prawo do odliczenia od podstawy opodatkowania przekazanych darowizn. Jednakże odliczeniu zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2000r. Nr 54 poz. 654 z późn. zm.) podlegają tylko te darowizny, które:
- zostały przekazane organizacjom pożytku publicznego, prowadzącym działalność w sferze zadań publicznych, określonych w ustawie o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz. U. z 2003r. Nr 96 poz. 873 z późn. zm.) 
- zostały przekazane na cele kultu religijnego.
Wysokość odliczeń z każdego z wymienionych tytułów nie może przekroczyć 10%. Tej samej wartości procentowej nie może przekroczyć łączna wysokość odliczeń z obu tytułów.

W tym miejscu należy wspomnieć o możliwości odliczenia przekazanych kościelnym osobom prawnym darowizn na działalność charytatywno-opiekuńczą bez zastosowania jakiegokolwiek limitu. Powyższe wynika z ustaw o stosunku Państwa do poszczególnych związków wyznaniowych. Możliwość pomniejszenia podstawy opodatkowania o pełną wartość przekazanej darowizny potwierdził NSA (uchwała z 14 marca 2005 r. FPS 5/04), stwierdzając min. że art. 55 ust. 7 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego oraz art. 40 ust. 7 ustawy o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego mają charakter szczególny wobec regulacji zawartej w art. 26 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000r. Nr 14 poz. 176 z późn. zm.).

Pamiętać jednak należy, że możliwość takiego odliczenia uzależniona jest także od uzyskania przez darczyńcę od kościelnej osoby prawnej pokwitowania odbioru darowizny oraz sprawozdania o przeznaczeniu otrzymanej darowizny na działalność charytatywno-opiekuńczą. Przedmiotowe sprawozdanie powinno zostać przedstawione darczyńcy nie później niż przed upływem dwóch lat od dnia otrzymania darowizny. Cytowany wyrok został co prawda wydany w kontekście przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednakże jego tezę można przenieść na grunt przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, co z resztą potwierdza Pismo Zastępcy Dyrektora Departamentu Podatków Bezpośrednich z dnia 22 kwietnia 2004 r. Nr PB3-2420-8214-137-AS-04.

Inne ograniczenia w zakresie możliwości odliczenia darowizn ustawodawca zawarł w art. 18 ust 1a ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych. Mianowicie zgodnie ze wspomnianym przepisem odliczeniu nie podlegają darowizny na rzecz:
- osób fizycznych, 
- osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, prowadzących działalność gospodarczą polegającą na wytwarzaniu wyrobów przemysłu elektronicznego, paliwowego, tytoniowego, spirytusowego, winiarskiego, piwowarskiego, a także pozostałych wyrobów alkoholowych o zawartości alkoholu powyżej 1,5 %, oraz wyrobów z metali szlachetnych albo z udziałem tych metali, lub handlu tymi wyrobami.

Samo odliczenie nastąpić może na podstawie dowodu wpłaty na rachunek bankowy obdarowanego. Jeżeli darowizna ma charakter inny niż pieniężny, darowiznę odlicza się na podstawie oświadczenia obdarowanego o przyjęciu darowizny, z którego to oświadczenia wynikać będzie wysokość darowizny.
Przekazanie darowizny, która opodatkowana jest podatkiem od towarów i usług upoważnia podatnika do uwzględnienia podatku należnego w wartości darowizny podlegającej odliczeniu.