Archiwalne artykuły:

Czy żona może przejąć firmę?

Powrót do listy artykułów

Autor: Robert Mrówka

Czy żona może przejąć firmę? Prowadzę działalność gospodarczą w branży komputerowej (sprzedaż komputerów i akcesoriów komputerowych). Oprócz tego mam umowę o pracę, która według prawa nie zezwala mi na dalsze prowadzenie działalności. Chciałbym przerejestrować firmę na żonę. Jakich czynności muszę dopełnić? Co z kasą fiskalną, którą miałem do tej pory - czy przechodzi ona na osobę, na którą przerejestrowuje firmę? Co ze środkiem trwałym, jakim jest samochód, który jest na firmę? Czy w ogóle firmę może przejąć żona?

Dalsze prowadzenie działalności gospodarczej przez żonę wymagać będzie wykreślenia drugiego małżonka z ewidencji działalności gospodarczej. Jednocześnie możliwość dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa spowoduje konieczność zarejestrowania działalności gospodarczej na imię i nazwisko żony.
Przepisy podatkowe, choć niejednoznaczne, nie przewidują możliwości przerejestrowania działalności gospodarczej prowadzonej przez jednego z małżonków na drugiego. Jednak spotkać można pogląd, że w zakresie podatku dochodowego sporządzony remanent służyć ma jedynie ustaleniu dochodu z działalności gospodarczej kończącego działalność małżonka, ale nie podlega opodatkowaniu. Pogląd taki zdaje się być jednak wątpliwy, a jego zastosowanie wysoce ryzykowne.

Fakt zakończenia działalności, poza pewnymi wyjątkami, określonymi w art. 24 ust. 3 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.; dalej ustawa o PIT), rodzi obowiązek sporządzenia spisu z natury na dzień likwidacji działalności. Sporządzony remanent likwidacyjny będzie trzeba załączyć do ostatniej składanej deklaracji na zaliczkę w podatku dochodowym. Spis ten obejmować powinien towary handlowe, materiały (surowce) podstawowe i pomocnicze, półwyroby, produkcję w toku, wyroby gotowe, braki i odpady, a także wyposażenie. A zatem spisem objąć należy również kasę rejestrującą, jeżeli została zakwalifikowana do wyposażenia, ale już nie samochód będący środkiem trwałym.

Samo przeniesienie samochodu do działalności żony nie zrodzi skutków w podatku dochodowym. Dopiero późniejsza jego sprzedaż spowoduje wystąpienie po stronie żony przychodu z działalności gospodarczej. Istotną rzeczą, o której należy pamiętać w odniesieniu do samochodu, będzie obowiązek kontynuowania jego amortyzacji w oparciu o wartość początkową, metodę i dotychczasowe umorzenie wynikające z ewidencji środków trwałych prowadzonej dotychczas przez małżonka. Możliwe jest również włączenie samochodu, który jest środkiem trwałym do majątku wspólnego, niezwiązanego z wykonywaną działalnością gospodarczą. Jednak jego późniejsza sprzedaż w ciągu 6 lat od momentu wycofania z działalności spowoduje konieczność rozpoznania przez małżonka przychodu z działalności gospodarczej. Kosztem będzie w tym przypadku niezamortyzowana część wartości początkowej.
Wycena spisanych składników majątku może zostać dokonana jedynie w oparciu o ceny zakupu. Dochód ustalony zgodnie z art. 24 ust. 3 ustawy o PIT z remanentu likwidacyjnego podlega opodatkowaniu stawką 10 proc. Obliczony podatek powinien zostać uiszczony w terminie zapłaty ostatniej zaliczki na podatek dochodowy.

Późniejsza sprzedaż składników majątku objętych spisem, w tym m.in. kasy rejestrującej, nie zrodzi już obowiązku podatkowego PIT.

Wprowadzenie majątku będącego przedmiotem remanentu do firmy należy poprzedzić spisem na dzień rozpoczęcia działalności. Powinien on obejmować składniki majątku, które zostały włączone do nowo zawiązanej działalności. Może to być również samochód, który nie był objęty remanentem.
Również dla celów VAT na dzień likwidacji mamy obowiązek sporządzić spis z natury. Obejmował on będzie towary własnej produkcji i towary, które po nabyciu nie były przedmiotem dostawy, a od których przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego. A zatem w spisie dokonywanym na potrzeby VAT uwzględniamy także środki trwałe, czyli w naszym przypadku nie tylko kasę rejestrującą, ale i samochód. Podstawą opodatkowania remanentu będzie cena nabycia lub koszt wytworzenia. Polikwidacyjna sprzedaż składników majątku nie spowoduje żadnych konsekwencji w zakresie VAT.
Natomiast jeżeli chodzi o tryb postępowania przy likwidacji w odniesieniu do samej kasy rejestrującej, to przepisy wymagają, aby sporządzić protokół z czynności odczytania zawartości pamięci fiskalnej kasy w obecności pracownika urzędu skarbowego. Po przeprowadzeniu tej czynności kasa może zostać odsprzedana. Biorąc pod uwagę fakt, iż każda zmiana w kasie możliwa do przeprowadzenia jest jedynie przez producenta bądź importera, kasa w praktyce może zostać sprzedana producentowi, importerowi bądź też jego autoryzowanemu przedstawicielowi. Pogląd taki wyraziło Ministerstwo Finansów w piśmie z 7 września 1994 r. (nr PP 7-7253/240/94).

Jeżeli skorzystaliśmy z ulgi na zakup kasy rejestrującej, a następnie przed upływem 3 lat od momentu rozpoczęcia ewidencjonowania zaprzestaliśmy wykonywania działalności - zmuszeni będziemy do zwrotu uzyskanej ulgi.
Warto rozważyć też możliwość przeprowadzenia sprzedaży składników majątku należących do małżonka, gdyż rozwiązanie takie jawi się jako bardziej korzystne dla obojga. U małżonka prowadzącego dotychczas działalność wystąpi dochód ze sprzedaży oraz obowiązek rozliczenia VAT wykazanego w wystawionej fakturze sprzedaży, ale nie będzie musiał on sporządzać remanentu likwidacyjnego. Żona z kolei poniesie koszty, o które będzie mogła pomniejszyć uzyskane w późniejszym okresie przychody oraz odliczy VAT naliczony przy zakupie. Czynność taka nie może mieć jednak charakteru pozornego.

Jeżeli przed likwidacją działalności dokonamy sprzedaży bądź przeznaczenia na cele osobiste samochodu osobowego lub innego pojazdu samochodowego, w stosunku do którego mieliśmy prawo do częściowego odliczenia VAT naliczonego przy nabyciu - zastosowanie znajdzie zwolnienie. Przysługuje ono, jeżeli samochód był używany przez sprzedającego przez okres co najmniej pół roku. Zwolnienie takie nie będzie jednak obejmować tego samego samochodu, jeżeli objęty on zostanie remanentem likwidacyjnym.