Archiwalne artykuły:

Czy od najmu trzeba płacić VAT?

Powrót do listy artykułów

Autor: Robert Mrówka

Tak Rygorom VAT z tytułu najmu podlegać będzie każdy z małżonków lub jeden z nich zależnie od dokonanego przez nich wyboru.

   Jednoznacznej odpowiedzi próżno szukać w samych tylko przepisach o VAT. Aby rozwiać wszelkie wątpliwości, należy w omawianym przypadku posiłkować się przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Według zamieszczonych tam regulacji istotą wspólności majątkowej małżeńskiej jest to, że każdy z małżonków jest współwłaścicielem poszczególnych składników majątku wspólnego na zasadach współwłasności łącznej. Jednocześnie każdy z małżonków co do zasady może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym. Jednak w pewnych sytuacjach małżonek może sprzeciwić się czynności zarządu majątkiem wspólnym zamierzonej przez drugiego małżonka. Zgoda drugiego małżonka jest m.in. potrzebna do oddania nieruchomości do używania lub pobierania z niej pożytków. Niemniej jednak podkreślić należy, że wyrażenie takiej zgody nie oznacza automatycznie, że drugi małżonek staje się tym samym stroną czynności prawnej dokonanej przez pierwszego z nich.

  Poza tym zgoda taka lub jej brak pozostanie bez wpływu na ewentualne zobowiązanie w VAT przez wzgląd na treść art. 5 ust. 2 ustawy o VAT, który stanowi, że czynności rodzące obowiązek podatkowy podlegają opodatkowaniu niezależnie od tego, czy zostały wykonane z zachowaniem warunków oraz form określonych przepisami prawa. Rygorom VAT z tytułu najmu podlegać będzie każdy z małżonków lub jeden z nich zależnie od dokonanego przez nich wyboru. Wybór ten w praktyce należy utożsamiać z tym, kto po stronie wynajmującego zawarł umowę najmu. A zatem nie jest istotne to, jak mogłoby się wydawać, kto został wymieniony w złożonym w urzędzie skarbowym oświadczeniu o opodatkowaniu całości przychodów podatkiem dochodowym przez jednego z małżonków. W tym przypadku decydującą rolę odgrywać będzie to, kto faktycznie sprawuje zarząd nad przedmiotem najmu, a nie to, kto technicznie rozliczy podatek dochodowy. Jeżeli więc umowę taką zawarła żona, wówczas bez znaczenia dla prawa do skorzystania ze zwolnienia podmiotowego w VAT pozostanie fakt wcześniejszego przekroczenia przez męża obrotu rocznego stanowiącego równowartość kwoty 10 tys. euro.  

   Mimo że oceniając zagadnienie przez pryzmat kodeksu rodzinnego i opiekuńczego czynność podjęta w opisywanej sytuacji przez żonę implikuje określone skutki również po stronie męża, to jednak na gruncie VAT nie będzie miało to żadnego znaczenia. Potwierdził to także NSA w wyroku z 30 marca 2004 r. (sygn. akt FSK 83/04), w którym stwierdził m.in., że autonomiczność prawa podatkowego wyklucza możliwość takiej interpretacji jego przepisów, która zakładałaby, że stosunki majątkowe między małżonkami, regulowane przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mogą kształtować zakres praw i obowiązków podatników VAT. 

PODSTAWA PRAWNA
■ Art. 36 par. 2, art. 361 par. 1, art. 37 par. 1 pkt 1 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn. zm.). 
 Art. 5 ust. 2 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 54, poz. 535 z późn. zm.).